W niniejszej rozprawie zaproponowano alternatyw? neoendogenicznego rozwoju dla nieruchomo?ci wiejskich o powierzchni do 100 hektarów polo?onych w gminie São Borja - RS. Analizowany region obejmuje l?czny obszar szacowany na prawie 6000 hektarów, w którym zbadano i zdiagnozowano 248 nieruchomo?ci. Zastosowane ramy teoretyczne i empiryczne opieraj? si? na elementach zwi?zanych z rozwojem egzogenicznym, endogenicznym i neoendogenicznym, w szczególno?ci w odniesieniu do glównych czynników warunkuj?cych rozwój obszarów wiejskich; oraz na danych i informacjach uzyskanych z bada? przeprowadzonych w 330-letniej historii gminy, na profilu spoleczno-produkcyjnym malych i ?rednich nieruchomo?ci wiejskich oraz na ludzkiej i spolecznej zdolno?ci do rozwoju lokalnego. Metodologicznie zastosowano badania eksploracyjne, jako?ciowe i ilo?ciowe, w tym szeroki zakres procedur technicznych: badania bibliograficzne i dokumentacyjne, ankiety, studia przypadków, analizy tre?ci i cytowa? oraz statystyki opisowe. Do tabel i analiz wykorzystano oprogramowanie SPHINX.